Ach! Och! Cóż to za kawałek wspaniałej literatury z wyższej półki, podanej zaskakująco przystępnie i figlarnie mrugającej do miłośników dawnych powieści detektywistycznych.
A więc, po pierwsze – Hernan Diaz. Jego surowy debiut W oddali już mnie zachwycił, a tym zachwytem dzieliłem się z Wami. Tamta lektura była wymagająca, więc do Zaufania podchodziłem w pełnym skupieniu. I oto miła niespodzianka: jeśli W oddali było jak Kill 'Em All Metalliki (tak, tamta proza kojarzyła mi się z gitarową nawałnicą), to Zaufanie jest jak Czarny Album. Fani Metalliki wiedzą, o co chodzi, a niewtajemniczonym wyjaśniam – Diaz poszedł w stronę bardziej popową. Ale jaki to jest pop! Poza tym, literackich Pulitzerów nie dają za byle co.
Fabuła osadzona jest sto lat temu, w czasach amerykańskiego boomu gospodarczego, zakończonego krachem w 1929 roku, Wielkim Kryzysem i w rezultacie – II wojną światową. To opowieść o Mildred, żonie tajemniczego geniusza finansowego. Kim naprawdę była? W tej szkatułkowej historii poznajemy kilka różnych wersji jej życiorysu i osobowości, głównie opowiedzianych przez mężczyzn, którzy „lepili” jej obraz według własnych wyobrażeń. Każdą z tych opowieści wymazuje prawdziwą Mildred. Gdy rozważamy kolejne nawiązania do klasycznych kryminałów, nawet nie zdajemy sobie sprawy, jaka fantastyczna czeka nas przewrotka.
Dla miłośników literatury mamy tu mnóstwo odniesień do klasyki amerykańskiej, czasem ironicznych, jak w przypadku Wielkiego Gatsby’ego. Diaz wspaniale operuje konstrukcją i stylem (a właściwie stylami, bo świetnie się nimi bawi), a ja zapisałem sobie w telefonicznym kajeciku wiele zdań wartych zapamiętania.
To powieść o granicach prawdy i fikcji. Kiedy sekretarka spisuje wspomnienia szefa i orientuje się, że cytuje jako własną anegdotę, którą wcześniej opowiedziała – zaczynamy pytać: co jest prawdą?
Zaufanie to także głęboka refleksja nad pieniądzem, kapitalizmem, życiem na kredyt i orgii spekulacji. Drapieżna, wieloznaczna, jak najdalsza od publicystyki. Po prostu wspaniała.
Przełożyła Agnieszka Walulik.
Wydawnictwo W.A.B.
