Tomasz Bonek, „Obłęd w Breslau. Zbrodnia w imię czystości ‚rasy’”

W tytule tego świetnego i przerażającego reportażu historycznego nie ma krzty przesady. A nawet jest pewna niedowaga, bo to rzecz nie tylko o obłędzie w niemieckim Wrocławiu, ale o obłędzie i szaleństwie w naszej kulturowo części świata, od USA po Szwecję. A i w Polsce przed wojną 10 tysięcy ludzi zapisało się do Polskiego Towarzystwa Eugenicznego. Jak kto lubi bardzo czarne poczucie humoru, to doceni polskich marzycieli o lepszym rasowo człowieku, którym podobało się niemieckie tępienie Żydów, tylko nie rozumieli, dlaczego rodakom Goethego nie podobają się również Słowianie.

Ale to dygresja, bo „Obłęd w Breslau. Zbrodnia w imię czystości ‚rasy’” cenionego autora reportaży historycznych Tomasza Bonka opowiada przede wszystkim o tych, którzy chorą pseudonauką zbudowali fundament pod niewyobrażalne zbrodnie – o Niemcach. W Breslau zaś, za sprawą głównego bohatera książki, jak w soczewce skupiają się wszystkie wątki tytułowego obłędu.

Ten bohater to pochodzący z arystokratycznej rodziny antropolog, profesor Egon von Eickstedt, utalentowany naukowiec, który pragnie wielkiego przedsięwzięcia naukowego. Rosnący w siłę nazizm da mu pole do popisu. Ciekawy i jakże niestety ludzki jest wątek rywalizacji Eickstedta z lekarzem Walterem Jankowskim, zapiekłym nazistą i członkiem SS. Nasz arystokrata, zagrożony radykalizmem Jankowskiego, który blokuje jego przyjęcie do NSDAP, licytuje i podlizuje się nowej władzy, ile może. Jeszcze przed dojściem H*tlera do władzy, procesując się z Jankowskim, zatrudnia adwokatów Żydów, z wieloma się koleguje, potem będzie uzasadniał ich likwidację.

Stanie się autorytetem „higieny rasowej”, „czystości krwi”. Tacy jak on dadzą uzasadnienie akcji T4, czyli „eliminacji życia niewartego życia”, mordowania i sterylizacji psychicznie chorych, a następnie ludob*jstwa milionów. Teoria spłynie krwią praktyki.

Tomasz Bonek, reporter – dokumentalista, wciągająco opisuje ten psychopatyczny, a w konsekwencji morderczy sojusz nauki i polityki, kontekst historyczny, w którym narastał obłęd obsesji rasowej. H*tlerowcy potrzebowali uzasadnień, ambitni naukowcy je dostarczyli. Autor pokazuje, jaką rolę odgrywały „badania” ludności terytoriów kulturowego pogranicza, czyli Śląska.

Lektura równie świetna co pesymistyczna.

Znak Literanova