Andrzej Wolski, Jacek Woźniak, „Ja, Gombrowicz”

W zasadzie to nawet trudno zdefiniować tę książkę. Komiks? Powieść graficzna? Lekko szalona i wielce zabawna książka artystyczna przeglądająca się w biografii Witolda Gombrowicza? A czort wie, nieważne, istotne, że jest to piękne estetycznie i intelektualnie cacko dla wszelkiej maści fanów „szlagona sandomierskiego”, jak go złośliwie i z miłością opisywał Józef Czapski. No i bardzo zabawne. Bohater dzieła chyba by docenił poczucie humoru autorów. I to, jak przedstawiają jego bunt przeciw przymusowi przeróżnych form społecznych, ze świadomością, że bunt sam staje się kolejną formą.

Andrzej Wolski i Jacek Woźniak, dokumentalista i rysownik, dwóch polskich artystów na paryskim bruku, połączyło siły i stworzyli tę niezwykłą książkę, która najpierw ukazała się we Francji, a teraz trafia do nas. Panowie zgrali się świetnie. Ekspresyjne, zwariowane, efektowne i bardzo zróżnicowane rysunki idealnie się komponują z kawałkami narracji, prozy i korespondencji. Pozorny, anarchiczny chaos podbity układem stron (za layout odpowiada pochodząca z Kazachstanu Adelina Kulmakhanowa) i typografią jest precyzyjnie zaplanowaną całością.

Jak napisał jeden z francuskich recenzentów, taka niekonwencjonalna estetyka trafnie przedstawia umysł i osobowość Gombrowicza. Inny podkreślał pokrewieństwo z polską szkołą plakatu. A sama Rita Gombrowicz, która była dobrym duchem projektu, napisała do polskiego czytelnika: „Jestem głęboko przekonana, że ten bio-pic, jak to się teraz nazywa, ściślej powieść graficzna znajdzie w Polsce licznych wyznawców i wydobędzie Gombrowicza z kociołka wąskiej kategorii obowiązkowych lektur szkolnych.”

Wolski i Woźniak zdejmują autora „Trans-Atlantyku” z piedestału, odwieszczowiają, ta książka jest jednym wielkim chichotem z „Gombrowicz wielkim pisarzem był”, ale nie odbierają mu wielkości. Wręcz przeciwnie, patyna starta, pomnik błyszczy na nowo, aż się prosi, by kupić w prezencie to dzieło znajomemu nastolatkowi. Jak pisał bohater: „Jestem lekkomyślny, lubię igrać z błahostkami, podnosić je na wyżyny dlatego właśnie, że błahe.”

A dla wszystkich, którzy jak ja ekscytowali się w młodości osobnością Gombrowicza, jego przenikliwym geniuszem, będzie to piękna, zabawna i nostalgiczna wycieczka.

Wydawnictwo Znak